begin               logopedie              beeldende vormgeving         boekbinden         

een kennismaking met de behandeling bij kinderen jonger dan vier jaar

praten moet je leren. nou hou ik helemaal niet van het woord 'moeten'. eens mens 'moet' niks, vind ik. je zou het woord 'moeten' kunnen vervangen door 'kun'. dan krijg je 'praten ''kun'' je leren. maar iedereen, dat wil zeggen normaal begaafd en niet doof en geen hersenbeschadiging, praat op den duur. ik voel nu al dat ik mij op zeer gevaarlijk terrein begeef. dit roept reacties op. discussies. en uiteindelijk verzanden we in de details en gaan we met z'n allen met een onbevredigd gevoel uit elkaar. en nu ik dit schrijf lok ik uit dat ik de discussie schuw. dat zij dan maar zo. want ik wil het eigenlijk over iets heel anders hebben. wel over praten, maar over praten als communicatievorm. er zijn vele vormen van communicatie. stel je bent moeder van een paar peuters. je staat op het punt boodschappen te gaan doen. na een heel ritueel van handelingen: tas pakken, schoenen aandoen, jas aantrekken, naar de deur lopen, heb je geen woord hoeven zeggen of die kleintjes hebben al lang begrepen dat je op het punt staat het huis te verlaten. hoe een en ander zich verder ontwikkelt hangt af van de situatie. maar we weten allemaal dat spraak niet nodig is om iets duidelijk te maken. maar regelmatig is het wel welkom. in de praktijk krijg ik veel aanmeldingen van heel jonge kinderen. meestal komen de ouders niet uit zichzelf. het is het consultatiebureau of de peuterspeelzaal die de ouders attent maakt. 'uw kind praat niet goed voor zijn leeftijd. vraag een logopedist eens om advies' krijgen ze te horen. via de huisarts, die bepaalt of daadwerkelijk doorverwezen moet worden, komt de ouder met het kindje in de praktijk. maar bij de telefonische aanmelding vraag ik altijd naar de leeftijd van het kindje. en als die onder de vier jaar is vraag ik of ik op huisbezoek mag komen de eerste keer. en of ik een video-opname mag maken. het huisbezoek is omdat een kind in zijn eigen omgeving het meest op zijn gemak is. de video-opname omdat bij kinderen de ontwikkeling snel kan gaan en in een periode van bijvoorbeeld vier maanden veel kan gebeuren en we dan zijn vergeten hoe het was. en is er in bijvoorbeeld vier maanden niets veranderd dan is dat een belangrijk gegeven. zowel huisbezoek als video-opnamen zijn om een beginsituatie vast te leggen, niet om een oordeel te vellen. dat er een probleem is is duidelijk, anders waren de ouders niet gekomen. persoonlijk vind ik het niet nodig dit aan te dikken. het probleem: daar moet een oplossing voor worden gezocht, klaar. de situatie die ik eerder geschetst heb: het ritueel en uiteindelijk naar de deur lopen, is lichaamstaal. nou heeft zo'n beetje ieder gezin, of misschien wel familie, zijn eigen lichaamstaal. signalen dus die ongesproken gegeven worden en waarnaar wordt gehandeld. een kind dat erg afhankelijk is van de moeder zal aan haar been gaan hangen zogauw het merkt dat mama misschien weg gaat. het wil mee. soms kan dat, niet altijd lijkt me. het gezin kent deze 'taal' van het kind en zal daar weer op reageren. de moeder zegt dan ook meestal: ik begrijp heel goed wat zij/hij bedoelt. maar: komt die kleine op de peuterspeelzaal en praat hij/zij voornamelijk in lichaamstaal, dan is het heel waarschijnlijk dat zijn/haar taal niet wordt begrepen. en dan nu de taak van de logopedist. want hier is duidelijk sprake van een communicatieprobleem. ga ik met dit kind woordjes oefenen? nee. althans niet in de zin van 'ik zeg het voor, het kind moet het goed nazeggen'. nee, ik ga met het kind spelen. op de grond. of boekjes kijken, gezellig samen op de bank, en vertellen bij de plaatjes. en het kind moet het dan zeker nazeggen? nee. meestal niet in het begin, maar er komt een moment en dan praat het kind vanzelf. dan begint het kind praten leuk te vinden. stukjes worden opgenomen op video en meegegeven naar huis. de videostukjes worden tijdens de sessie over gespoeld op een grote band. die band is van het kind. zo krijg je een soort vervolgverhaal. de ene keer een puzzel,de andere keer plaatjes kijken, de volgende keer spelen met play-mobile of bouwen met blokken of een liedje zingen met muziekinstrumentjes. leuk. 'hij/zij gaat graag naar je toe', zegt moeder dan. en hoe vaak? eerst na een week, weer een keer na een week. moeder is steeds bij de sessies en snapt heel goed wat we doen. moeder vindt het ook leuk. moeder gaat het thuis zelf doen. thuis kijkt papa naar de video. het kind 'vertelt' over de logopedie. ook opa en oma kijken naar de band. het kind 'vertelt' zijn/haar verhaal. hoe gaat het op de peuterspeelzaal, vraag ik. goed, zegt moeder. hij/zij wordt liever. ik snap het. we speelden een keer met de trein. hij/zij pakte mijn trein af. ik zei: hé, dat is mijn trein. maar hij/zij gaf niet op. ik zei: dit is mijn trein, en dat is jouw trein. zullen we samen spelen? mag ik jouw trein. nee, dat mocht niet. de keer erna zeg ik: hoe gaat het? goed, zegt moeder, hij/zij zei dat hij oorpijn had. en toen zijn we naar de dokter gegaan. ik zeg: en eerst? dan huilde hij/zij, maar ik wist niet wat er aan de hand was. en dan kreeg hij/zij een bronchitisaanval. en dan had hij/zij koorts en gingen we pas naar de dokter. nu zijn we dat voor. dat noem ik nog eens verbetering, zeg ik. hij kan nu met woorden iets duidelijk maken. en als dat ten gunste is van de gezondheid, wat wil een mens nog meer. moeder had een NCD-I lijst ingevuld. dit is een lijst met meer dan zevenhonderd woorden die het kind begrijpt of zegt op een leeftijd tot 30 maanden. deze test kan na 4 maande herhaald worden. omdat het kindje de taal begint te hanteren als communicatiemiddel spreek ik met moeder af dat ze veel leuke en gezellige dingen gaat doen met haar kind en dat we elkaar na drie maanden weer terug zien. mocht moeder tussentijds behoefte hebben aan contact dan kan ze altijd bellen. wanneer een kindje in een nee-periode zit geef ik het advies eens te lezen in het boek van professor Dreikurs: 'kinderen dagen ons uit'. zijn er echt opvoedingsproblemen dan verwijs ik terug naar de huisarts. ook wanneer er onvoldoende mogelijkheden zijn tot het maken van contact met het kindje. 

 

copyright  maevdh                               het laatst bijgewerkt  09-09-2010 12:00
in 2010 draag ik de site op aan mijn kleinkinderen Karlijn Frederique Clemens en Syb

schrijf je reactie in het gastenboek

http://www.aa-nederland.nl/alanon.htm
aan de informatie op deze website wordt met zorg gewerkt. de informatie is niet bedoeld als vervanging van professioneel advies. het is niet de bedoeling aan de hand van de informatie zelf diagnoses te stellen. raadpleeg een arts of andere deskundige. de auteur kan niet verantwoordelijk worden gehouden voor enige vorm van letsel of schade dan ook, voorkomend uit gebruik of misbruik van de informatie op deze website.